Een muzikale zoektocht naar harmonie tussen individu en kosmos
Deze opname brengt twee sleutelwerken voor basklarinet samen van de Belgische componist Karel Goeyvaerts (1923–1993): 'You’ll never be alone anymore' (1975) en 'De Zang van Aquarius' (1984). Beide composities weerspiegelen Goeyvaerts’ niet aflatende interesses in seriële technieken, spiritualiteit en het ideaal van integratie. Enerzijds een integratie op klankmatig vlak, maar anderzijds ook een integratie van mensen in hun samenleving.
Als een van de vroege pioniers van de seriële en elektronische muziek in het naoorlogse Europa zocht Goeyvaerts niet alleen naar formele vernieuwing, maar ook naar existentiële diepgang. Zijn muziek wordt gekenmerkt door een spanning tussen radicale abstractie en een verlangen naar transcendentie en eenheid. Beide werken voor basklarinet verkennen die spanning met een opmerkelijke helderheid en expressieve subtiliteit.
You’ll never be alone anymore
Dit werk voor basklarinet en tape werd geschreven voor de gerenommeerde Nederlandse basklarinettist Harry Sparnaay. De tape-partij, gerealiseerd in de IPEM-studio in Gent, bestaat uit fragiele, zwevende toonclusters. Goeyvaerts noemt ze zelf “zwervende tonen”, naar elkaar reikend als verloren stemmen in het donker.
De basklarinetpartij is spaarzaam genoteerd in twintig psychologische “fasen”, die elk een stadium vertegenwoordigen in de reis van het individu naar zelfontdekking en integratie.
Goeyvaerts voorziet het werk naast muzikale ook van psychologische uitvoeringsinstructies — van 'aarzelend verschijnen', 'verschuilen in een enge ruimte' over 'een noodkreet uitbraken' tot het uiteindelijke 'you'll never be alone anymore'.
Het stuk eindigt in bijna volledige stilte: een lage warme toon, dan ademklanken en uiteindelijk tijdloze rust. Het werk kabbelt onverstoorbaar, als een ingetogen maar diepgaand ritueel, waarin klank en zelf samenvloeien in een groter geheel.
De Zang van Aquarius
Oorspronkelijk opgevat als basis voor de derde scène van Goeyvaerts’ magnum opus, de opera Aquarius, biedt deze versie voor acht basklarinetten (allemaal ingespeeld en overgedubd door Dries Tack) een krachtig collectief tegengewicht voor de solostem van 'You’ll never be alone anymore'.
Goeyvaerts zag het aanbrekende Watermantijdperk als een symbolische belofte van grotere harmonie en spirituele vernieuwing. In dit werk ademen en bewegen de acht instrumenten als één — niet als solisten, maar als een verenigd ensemble. Er is geen melodie met begeleiding, maar een klankweefsel van gelijkwaardige stemmen, dat zich ontvouwt in modale harmonieën en gedeelde gebaren.
Hoewel het klankmatig ver verwijderd is van zijn vroege seriële werken, blijft 'De Zang van Aquarius' geworteld in dezelfde conceptuele strengheid: er is geen hiërarchie tussen horizontale en verticale structuren; motieven bewegen naadloos door de textuur, en alle tooncentra worden gelijkwaardig behandeld. De modale taal — vaak Lydisch of Dorisch — ondersteunt een sfeer van stabiliteit en resonantie, zelfs wanneer de muziek zachtjes in ambiguïteit blijft zweven.
Eenheid in verscheidenheid
Hoewel deze twee werken verschillen in klank en structuur — elektronisch versus akoestisch, solo versus ensemble — delen ze een gemeenschappelijke esthetische basis. Voor Goeyvaerts was componeren altijd 'de projectie in tijd en ruimte van een basisidee', zoals hij het zelf beschreef met betrekking tot zijn baanbrekende Sonate voor twee piano’s (1951), een mijlpaal in het integrale serialisme.
Ook hier krijgt dat principe een nieuwe vorm. Of het nu gaat om de intieme dialoog tussen één instrument en tape, of om de koorachtige adem van acht klarinetten die als één bewegen: Goeyvaerts’ muziek wijst naar een diepere harmonie — een harmonie die het individuele overstijgt zonder het uit te wissen.
Speellijst
You’ll never be alone anymore – voor basklarinet en tape
De Zang van Aquarius – voor acht basklarinetten
Credits
Dries Tack – basklarinet & montage
Stijn Cools – klank & mix
Erik Bogaerts – foto’s
Mark Delaere – liner notes
Renata Kambarova – Franse vertaling
Julie Michael – Engelse vertaling
Label – Sub Rosa, Guy-Marc & Fred
Opgenomen in Studio 3, deSingel (Nadar Ensemble)
Dank aan iedereen die dit project mogelijk heeft gemaakt!
Dank aan de Vlaamse overheid voor de financiële steun!
A musical search for harmony between the individual and the cosmos
This recording brings together two pivotal works for bass clarinet by Belgian composer Karel Goeyvaerts (1923–1993): You’ll never be alone anymore (1975) and De Zang van Aquarius (1984). Both pieces reflect the composer’s lifelong engagement with serial techniques, spirituality, and the ideal of integration — of tones, of people, of societies.
As one of the early pioneers of serial and electronic music in post-war Europe, Goeyvaerts sought not only formal innovation but also existential depth. His music is marked by a tension between radical abstraction and a desire for transcendence and unity. These works for bass clarinet explore that tension with remarkable clarity and expressive subtlety.
You’ll never be alone anymore
Written for the renowned Dutch bass clarinetist Harry Sparnaay, this work is scored for bass clarinet and electronic tape. The tape, created at the IPEM studio in Ghent, is composed of delicate, drifting tone clusters — what Goeyvaerts called “wandering tones,” reaching toward each other like lost voices in the dark.
The bass clarinet part is sparsely notated in twenty psychological “phases,” each representing a stage in the individual’s journey toward self-discovery and integration into a greater whole. Goeyvaerts provides poetic performance instructions that guide the interpreter through this inward path, from hesitant emergence to ultimate dissolution into unity.
The piece concludes with near silence: a breath, a soft tone, and then — timeless stillness. It is a quietly profound ritual of surrender, in which sound and self merge with something larger.
De Zang van Aquarius
Originally conceived as the basis for the third scene of Goeyvaerts’ magnum opus, the opera Aquarius, this version for eight bass clarinets (all performed and overdubbed by Dries Tack) offers a powerful collective counterpart to the solo voice of You’ll never be alone anymore.
Goeyvaerts saw the coming Age of Aquarius as a symbolic promise of greater harmony and spiritual renewal. In this work, the eight instruments breathe and move as one — not as soloists, but as a unified ensemble. There is no melody with accompaniment here, but a woven fabric of equal voices, unfolding in modal harmonies and shared gestures.
While sonically far removed from his early serial works, De Zang van Aquarius remains grounded in the same conceptual rigor: there is no hierarchy between horizontal and vertical structures; motifs move seamlessly through the texture, and all tonal centers are treated with equal weight. The modal language — often Lydian or Dorian — supports an atmosphere of stability and resonance, even as the music gently hovers in ambiguity.
Unity in diversity
Though these two works differ in sound and structure — electronic vs. acoustic, solo vs. ensemble — they share a common aesthetic foundation. For Goeyvaerts, composition was always “the projection in time and space of a basic idea,” as he described in reference to his seminal Sonata for Two Pianos (1951), a landmark in integral serialism.
Here, too, that principle finds new expression. Whether through the intimate dialogue of a single instrument with tape or the choral breath of eight clarinets moving as one, Goeyvaerts’ music gestures toward a deeper harmony — one that transcends individuality without erasing it.
Tracks
You’ll never be alone anymore – for bass clarinet and tape
De Zang van Aquarius – for eight bass clarinets
Credits
Dries Tack – bass clarinet & edits
Stijn Cools - sound & mix
Erik Bogaerts - photo's
Mark Delaere - liner notes
Renata Kambarova - French translation
Julie Michael - English translation
Label - Sub Rosa, Guy-Marc & Fred
Recorded at Studio 3, De Singel (Nadar Ensemble)
Thank you, everybody who made this project possible.
Thank you, Flemish Government for your financial support.
Luister naar 'De Zang van Aquarius' voor 8 basklarinetten
Luister naar 'You'll Never be Alone Anymore'
foto's door Erik Bogaerts